فرق بین (تعارض) و (تزاحم) (بین دو روایت یا دو آیه) چیست؟
الف. تعارض: یعنی این که مضمون (مدلول) دو یا چند دلیل لفظی –مانند دو روایت- با یکدیگر تنافی داشته باشند؛ به این معنا که مضمون هریک نفی مدلول و مضمون دیگری نماید، به‌ گونه ‌ای که عرف، در نگاه اولیه جمع میان آن دو را امکان‌ پذیر نداند. ب. تزاحم: یعنی ناسازگاری و تمانع دو حکم که ناشی از قدرت نداشتن مکلّف بر انجام آن دو باشد. به دیگر سخن؛ تزاحم در جایی است که مکلّف در مقام امتثال (انجام تکلیف) نمی تواند بین دو حکم شرعی جمع نماید. یکی از تفاوت های میان این دو آن است که، تعارض مربوط به مقام تشریع و قانون‌ گذاری است، اما تزاحم، مربوط به مقام امتثال و انجام تکلیف است؛ یعنی اگر انجام دو تکلیف در زمان و مکان واحد، ممکن نباشد، تزاحم وجود دارد.
عنوان سوال:

فرق بین (تعارض) و (تزاحم) (بین دو روایت یا دو آیه) چیست؟


پاسخ:

الف. تعارض: یعنی این که مضمون (مدلول) دو یا چند دلیل لفظی –مانند دو روایت- با یکدیگر تنافی داشته باشند؛ به این معنا که مضمون هریک نفی مدلول و مضمون دیگری نماید، به‌ گونه ‌ای که عرف، در نگاه اولیه جمع میان آن دو را امکان‌ پذیر نداند. ب. تزاحم: یعنی ناسازگاری و تمانع دو حکم که ناشی از قدرت نداشتن مکلّف بر انجام آن دو باشد. به دیگر سخن؛ تزاحم در جایی است که مکلّف در مقام امتثال (انجام تکلیف) نمی تواند بین دو حکم شرعی جمع نماید. یکی از تفاوت های میان این دو آن است که، تعارض مربوط به مقام تشریع و قانون‌ گذاری است، اما تزاحم، مربوط به مقام امتثال و انجام تکلیف است؛ یعنی اگر انجام دو تکلیف در زمان و مکان واحد، ممکن نباشد، تزاحم وجود دارد.





1396@ - موتور جستجوی پرسش و پاسخ امین